{"id":18260,"date":"2024-03-14T18:28:19","date_gmt":"2024-03-14T17:28:19","guid":{"rendered":"https:\/\/monteprama.it\/?page_id=18260"},"modified":"2024-03-22T11:15:15","modified_gmt":"2024-03-22T10:15:15","slug":"beni-a-connosci","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/","title":{"rendered":"Beni a connosci"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h3 style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Beni a connosci Mont&#8217;e Prama<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h6><span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#sculture\"><strong>\u2192<\/strong>\u00a0 Is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#archeologia\"><strong>\u2192<\/strong>\u00a0 Archeologia e ammentu<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#che cosa\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Ita funt ammostendisi\u2019 is isculturas?<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#bronzetti\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#modelli\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Is modellus de nurachi<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#ferro\"><strong>\u2192\u00a0 <\/strong>Sa Edadi de su Ferru in Sard\u00ednnia: totu est cambiendi<\/a><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #f5f5f5;\"><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#prama\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Mont&#8217;e Prama 1974-2024<\/a><\/span><\/h6>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h6><span style=\"color: #333333;\"><a style=\"color: #333333;\" href=\"https:\/\/monteprama.it\/monte-prama-1974-2024\/\">\u2190 t<span style=\"font-weight: 400;\">orra a is limbas<\/span><\/a><\/span><\/h6>\n<p>[\/vc_column_text][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h4><b>Mont\u2019e Prama: Cincuant\u2019annus de sa scoberta<\/b><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Est passau tempus meda de candu s\u2019archeologia at cumpr\u00e9ndiu cantu est importanti custa scoberta. Fiat su 31 de martzu de su 1974. A dd\u2019agatai est st\u00e9tiu unu mess\u00e0iu, o fortzis prus de unu, chi fiant scuturendi, arendi fintzas a fundu cun is tratoris mec\u00e1nicus. E su chi ant agatau est una necr\u00f2poli me innui ant spremintziau a interrai a sa fini de sa Edadi Nur\u00e0gica, in su siglu XI a.C., e chi podit essi st\u00e8tia, me in is siglus IX e VIII a.C., unu logu sagradu innui alabai a unu Pater\u00a0 predi e gherreri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De insaras, is triballus archeol\u00f2gicus de sa scolla manna de protoist\u00f3ria se s\u2019isula ant cricau de cumprendi e giai sentidu a custu logu, e funt sighendi a ddu fai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mont&#8217;e Prama est unu montigheddu artu unus 48 m, acant\u2019e sa parti b\u00e0scia produtiva chi c\u00e0stiat fac\u2019a Mar\u2019e Pontis, su st\u00e0inu de Crabas. Su n\u00f2mini ndi benit de sa prama, giai chi totu su logu d\u00e8piat essi prenu de custa mata. Innoi est sutz\u00e8dia una cosa \u00fanica. Una cosa spantosa chi at torrau a iscri\u2019 s\u2019ist\u00f3ria de su Mediterr\u00e0neu, innoi is sardus ant lassau unu sinniale chi abarrat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Una necr\u00f2poli cun centus e centus de tumbas, unu logu sagradu, unu caminu sagradu e ist\u00e0tuas, ist\u00e0tuas meda triballadas in d-una roca pagu tostada, betia fintzas a innoi de prus de 18 km, e innoi ddas ant strantaxadas, in custu chi serbiat de logu po arregordai e alabai su tempus passau e gloriosu de sa Sard\u00ednnia nur\u00e0gica. Impari cun ist\u00e0tuas de pugilistas, arceris, gherreris, ant agatau pura modellus de nurachis, mannus, cun turris a d\u00f3nnia cantoni, stravanaus; custus si contant una bidea e unu sp\u00edritu chi agataus in is prus de 8000 turris chi funt in d\u00f3nnia logu in s\u2019\u00ecsula, e ddi giaint sa cara archeol\u00f2gica chi connosceus.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tres dis a innantis de s\u2019iscoberta de Mont\u2019e Prama, su 29 de martzu de su 1974, a s\u2019atru cantoni de su mundu, su mess\u00e0iu Yang Zhifa, triballendi cun su picu po fai una funtana me in Xi\u2019an, in Cina, at agatau, donendisiddu a s\u2019umanidadi, s\u2019es\u00e9rcitu de su Imperadori Qin Shi Huan, chi at reinadu intr\u2019e su 260 e su 210 a.C.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Una sorti chi ponit impari duas de is iscobertas archeol\u00f2gicas prus importantis de su \u2018900.<\/span>[\/vc_column_text][vc_empty_space][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_empty_space][vc_single_image image=&#8221;18289&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;sculture&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436816727{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Seus imoi a innantis de is protagonistas de custa Mosta: is isculturas.<\/p>\n<p><strong>Funt ill\u00f2mpias fintzas a nosu a cantus e arrogus<\/strong>, e medas nd\u2019ammancant, sp\u00e8rdius fortzis, ispar\u00e8ssius. Caras, bratzus, bustus. Corpus segaus, spainaus, treulaus: est aici chi ddas eus agatadas.<\/p>\n<p>Est sa stima sa chi ddis at torrau a giai sa vida a is ist\u00e0tuas: su rest\u00e0uru at postu impari is arrogus, torrendideddus a una cosa sola. E ddis at giau un\u2019atra borta sa fortza de su s\u00edmbolu.<\/p>\n<p>Aici si ndi funt strantaxadas e ant torrau a teni una figura, mancai arrogada. Difatis no ddu est nimancu una de is ist\u00e0tuas chi siat intrea.<\/p>\n<p>Eus agatau figuras de \u00f3minis diferentis: arceris, gherreris, pugilistas. A pustis de ddas ai strantaxadas, imoi si tocat a ddas agiudai a chistionai.<\/p>\n<p>Su de fai no est cosa f\u00e0cili. S\u2019ammancat, fessit pura sceti po ddas numenai e nai comenti funt fatas, sa limba chi son\u00e1t a ingh\u00edriu insoru.<\/p>\n<p>Eus a cricai de chistionai in logu de issas. Tradusendideddas, crichendi de no ddas traighi.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352364660{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14460&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;archeologia&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436869477{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Archeologia e ammentu<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<strong>Mont\u2019e Prama e is atras tumbas nur\u00e0gicas intr\u2019e sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>A is isculturas de Mont\u2019e Prama ddas ant agatadas asut\u2019e terra, apitzu de unas tumbas de importu mannu.<\/p>\n<p><strong>In custa necr\u00f2poli donniunu fiat interrau in d-una tumba sceti po sei<\/strong>; fiant tumbas fatas a putzigheddus tundus, cuncunu tupau cun d-una losa. <strong>Is mortus fiant s\u00e8tzius abbibbiniaus aintru de su putzigheddu<\/strong>. Giai nisciuna tumba port\u00e1t cosas aintru po nc\u2019acumpangiai a is chi fiant interraus.<\/p>\n<p>Is tumbas fiant postas in d-una nera longa, tancada a unu cantoni e a s\u2019atru cun duas losas postas a deretu.<\/p>\n<p><strong>A su chi parit is tumbas a putzigheddu iscumentzant a essi impreadas intr\u2019e sa fini de sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru.<\/strong><\/p>\n<p>Sa cosa c\u00e0mbiat meda de is \u201c<strong>tumbas de is mannus<\/strong>\u201d, chi fiant tumbas fraigadas de is Nur\u00e0gicus in sa Edadi de su Brunzu, de innui interr\u00e1nt a genti meda totus impari.<\/p>\n<p>Custu est su mundu nur\u00e0gicu chi is ist\u00e0tuas parint essi castiendi cun cussus ogus insoru: su mundu de una Sard\u00ednnia chi fiat ancora acanta, e puru fiat giai archeol\u00f2gica, giai prena de cosas de su tempus de diora.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352376180{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;15387&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;che cosa&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436926811{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Ita funt ammostendi is isculturas?<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Tocat a abarrai acant\u2019e is isculturas con su sentidu. De custa manera sa boghi insoru illompit fintzas a nosu. E si narat e chini e ita issas cherint ammostai.<\/p>\n<p><strong>Is figuras antropom\u00f3rficas nos ammostant \u00f3minis, totus mascus<\/strong>. Portant armas e funt bestius beni meda, si bit ca funt genti de importu. No funt gentighedda. <strong>Ddis eus giau su n\u00f2mini de arceris, gherreris, pugilistas<\/strong>.<\/p>\n<p>Su fueddu gherreri fait a dd\u2019impreai unu pagu po totus; difatis, in cussus tempus e in totus is sociedadis antigas, is gherreris funt prus in artu de is atrus, e funt <strong>is chi tenint e cust\u00f2diant sa fortza pol\u00edtica<\/strong>.<\/p>\n<p>Is corpus funt in d-una postura grande, su chi si fait cumprendi ca funt ammostendi a personas prontas a s\u2019atopai cun su Sagradu. Assimbillant a atras figuras chi connosceus de su pr\u00f3priu tempus, prus chi no atru a is <strong>bronzigheddus nur\u00e0gicus<\/strong>.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18290&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;bronzetti&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436975293{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is <strong>bronzigheddus<\/strong> funt is fainas art\u00ecsticas chi connosceus mellus po su chi spetat sa civiltadi nur\u00e0gica.<\/p>\n<p>Funt <strong>statueddas de brunzu<\/strong>, artas unus 15 cm, pura chi cuncuna illompit a 35-40 cm. Fiant fatas cun sa \u201cchera p\u00e8rdia\u201d, cun d-una forma de terra lugiana chi fadiant e isconci\u00e1nt donni borta; fiat una faina dif\u00edcili meda, chi fortzis ndi fiat arribada in Sardinnia cun maistus cipriotas o levantinus.<\/p>\n<p>Custas istatueddas, chi fiant <strong><em>ex voto<\/em><\/strong>, ammostant medas figuras diferentis: <strong>mannus de sa comunidadi, arceris, gherreris, pugilistas, gherradoris, genti ofrescendi, mascus e f\u00e9minas<\/strong>; in prus <strong>animalis<\/strong> de arratzas medas, cosas de sa <strong>vida de d\u00f3nnia di\u2019, modellus de nurachi, navis<\/strong> e atras cosas meda. Totu custas iconografias si nant cosas de importu mannu, e si faint bi\u2019 in manera crara e spantosa is personas chi ddas ant fatas e su mundu insoru.<\/p>\n<p>Is bronzigheddus e is ist\u00e0tuas de Mont\u2019e Prama funt acapiaus a pari, o, po ddu nai mellus, su chi est acapiau funt is mundus figuradus in custas isculturas.<\/p>\n<p>Ponendi a pari is isculturas e is bronzigheddus podeus bi\u2019 beni meda ca is figuras funt is pr\u00f3prias in tot\u2019e is duas categorias, e sa pr\u00f3pria est pura s\u2019iconografia.\u00a0 Custu si fait cumprendi beni ca is <strong>isculturas e is bronzigheddus funt fatus in su matessi per\u00edodu.<\/strong><\/p>\n<p>Intr\u2019e isculturas e bronzigheddus ddu-i funt difer\u00e9ntzias stil\u00ecsticas mannas. Siat comenti si siat, is ist\u00e0tuas pura parint impreai maneras e ammostas chi tenint cosas chi ndi benint de levanti. Custu bolit nai un\u2019abilidadi t\u00e9nnica chi nd\u2019illompit a Sard\u00ednnia giai cumpria. Est una cosa curiosa, perou custus chi a nosu parint arratratus de is nur\u00e0gicus, podit essi chi ddus apant fatus maistus istr\u00e0ngius, arr\u00edcius de is meris de su logu gr\u00e0tzias a su chi scidiant fai.<\/p>\n<p>Iat a podi essi pura ca a custus maistus is meris insoru ddus apant giaus coment\u2019e d\u00e0divas po istringhi amistadi intr\u2019e unu e atru logu, intr\u2019e mannus de custus dus mundus aici atesu chi perou chistion\u00e1nt impari.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18293&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;modelli&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437043830{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Is modellus de nurachi<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is modellus de nurachi funt de importu mannu. Nos ammostant custus fr\u00e0igus in is duas maneras chi podeus agatai: cun d-una turri sceti o cun prus de una. <strong>Funt figuras cun d-una fortza manna de s\u00edmbolu.<\/strong><\/p>\n<p>Custus modellus tradusint in forma de arti su chi sutzedit in s\u2019isula intr\u2019e sa fini de sa Edadi de su Brunzu e sa Edadi de su Ferru. <strong>Est insaras candu is nurachis perdint su chi fiat st\u00e8tiu s\u2019impreu insoru a prem\u00edtziu<\/strong>. Ndi pigant atrus de impreus, perou imoi funt prus chi no atru c\u00fancua cosa chi arragodat su tempus passau e is mannus de diora.<\/p>\n<p>Si cumprendit beni ca custus <strong>c\u00e0mbius in sa cultura<\/strong> no potzant essi sutz\u00e8dius chentz\u2019e produsi istragus intr\u2019e is chi ddus ant b\u00edvius. Fiant arrischendi una cosa manna: s\u2019identidadi de issus atotu.<\/p>\n<p>Po fai de manera chi c\u00e0mbius a diaici sutzedessint chentz\u2019e fai tropu sci\u00e0sciu, is s\u00edmbolus de cust\u2019identidadi depiant essi at\u00e8ndius s\u00e8mpiri e beni. <strong>E su nurachi parit, intr\u2019e totus, su s\u00edmbolu prus mannu de identidadi e de cunc\u00f3dria.<\/strong>[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18291&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;ferro&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437106934{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Sa Edadi de su Ferru in Sardinnia: totu est cambiendi<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Su momentu ist\u00f3ricu e culturali de is <strong>isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong> est sa <strong>edadi de su ferru (950-730 a.C.)<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>In Sard\u00ednnia aici coment\u2019e in totu su Mediterr\u00e0neu, custu est unu tempus innui est acontessendi giai giai unu avolotu<\/strong>, chi fiat spremitziau fintzas de sa fini de sa edadi de su brunzu.<\/p>\n<p><strong>Is nurachis funt una de is cosas chi mudant<\/strong>, cun c\u00e0mbius e aciunturas, o chi no a bortas ndi ddis sciarrocant turris e bastionis. De seguru no ndi torrant a fraigai de nous.<\/p>\n<p><strong>Is biddas c\u00e0mbiant<\/strong>, giai chi aprimu ddu-i fiant sceti barracas tundas, e imoi pura domus cun prus de unu aposentu e cun sa cotilla in mesu.<\/p>\n<p><strong>C\u00e0mbiat sa manera de fai is c\u00f3ngius<\/strong>, chi imoi funt totu pintaus a sa moda \u201cgeom\u00e9trica\u201d e \u201corientalizzanti\u201d. Funt meda de prus is <strong>armas e ainas de brunzu<\/strong>, i est imoi chi faint pura sa maioria de is <strong>bronzigheddus nur\u00e0gicus<\/strong>. Impari cun su brunzu scumentzant a triballai <strong>su ferru<\/strong>.<\/p>\n<p>Est prus de totu in sa edadi de su ferru candu custa metam\u00f2rfosi de sa civiltadi nur\u00e0gica parit ill\u00f2mpia a s\u2019acabu. Is f\u00e9minas e is \u00f3minis de su mundu nur\u00e0gicu fiant imoi aintru de su chi sutzediat in su Mediterr\u00e0neu, in mesu de is andetorra e de is cambiaparis, de is atopus cun is atras gentis, de totu cussu chi port\u00e1t a c\u00e0mbius s\u00e8mpiri prus mannus e de innui no iant\u2019essi prus torraus acoa.<\/p>\n<p>Is isculturas de Mont\u2019e Prama ndi bessint de custu mundu. De bronzighedhus nd\u2019agataus unu pagu in totu sa Sard\u00ednnia, is isculturas de perda intamis parint c\u00fancua cosa sceti de su Sinnis. <strong>Podeus nai ca issas si faint bi\u2019 sa manera chi ant tentu is comunidadis de custu logu, a s\u2019acabu de sa edadi nur\u00e0gica, de afrontai su chi fiat sutzedendi: is gherras intr\u2019e issus atotu, o is cunc\u00f3rdius e isc\u00f3rrius cun is bendidoris e mercaderis chi nd\u2019illompiant de su Levanti e fiant scumintzendi a si frimai me in is logus acant\u2019e mari.<\/strong>[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18383&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;prama&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710351162424{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><span style=\"color: #f5f5f5;\"><strong>Mont&#8217;e Prama 1974-2024<\/strong><\/span><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<em>No seu nudha.<br \/>\n<\/em><em>No ap\u2019a essi mai nudha.<br \/>\n<\/em><em>No potzu cherri essi nudha.<br \/>\n<\/em><em>A parti custu, portu aintru totus is bisus de su mundhu.<\/em><\/p>\n<h6>(Fernando Pessoa, <em>Tabacaria<\/em>, 15.1.1928)<\/h6>\n<p><strong>De ita seus chistionendi, di chi fueddaus de is isculturas de Mont\u2019e Prama?<\/strong><\/p>\n<p>Custa mosta cricat de giai un\u2019arrespusta, intr\u2019e is medas chi ddu-i podint essi, a custa pregunta, i est una manera de cumprendi su \u201datru\u201d.<\/p>\n<p>Chistionendi de is ist\u00e0tuas, seus arraxonendi apitzus de s\u2019iscoberta de su mundu de innui ndi funt bessias; de s\u2019iscoberta de is chi cussu mundu dd\u2019ant fatu e chi de cussu mundu funt n\u00e0scius.<\/p>\n<p>In sa mosta, no eis a atopai su chi pentzaus de isci\u2019 apitzu de is isculturas, ma sceti su chi eus cumprendiu cun sa sci\u00e9ntzia, arraxonendi cun issas e cun su mundu insoru.<\/p>\n<p>Totu custu ddu podeus agatai, chi a diaderus si poneus a ddu cricai.<\/p>\n<p>Chi fadeus aici is ist\u00e0tuas s\u2019ant a fai cumprendi, e dd\u2019ant a cherri pura. Ant a nai su chi nosu atotu eus a arrannesci a ascutai.<\/p>\n<p>E duncas cricaus de ascutai, lasseus passai is sonus totu a ingh\u00edriu e aintr\u2019e nosu, po fai intendi sa boghi l\u00e9bia, mancai no siat aici d\u00edbilli, de is ist\u00e0tuas.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><span style=\"color: #b33131;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/span><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14285&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row_content_no_spaces&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1709826253767{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_zigzag color=&#8221;custom&#8221; el_width=&#8221;80&#8243; el_border_width=&#8221;10&#8243; custom_color=&#8221;#fabe50&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1710176145943{margin-bottom: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h3 style=\"text-align: left;\"><strong>Beni a connosci Mont&#8217;e Prama<\/strong><\/h3>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<h6><a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#sculture\"><strong>\u2192<\/strong>\u00a0 Is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#archeologia\"><strong>\u2192<\/strong>\u00a0 Archeologia e ammentu<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#che cosa\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Ita funt ammostendisi\u2019 is isculturas?<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#bronzetti\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#modelli\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Is modellus de nurachi<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#ferro\"><strong>\u2192\u00a0 <\/strong>Sa Edadi de su Ferru in Sard\u00ednnia: totu est cambiendi<\/a><br \/>\n<a style=\"color: #f5f5f5;\" href=\"#prama\"><strong>\u2192\u00a0<\/strong> Mont&#8217;e Prama 1974-2024<\/a><\/h6>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h6><a style=\"color: #333333;\" href=\"https:\/\/monteprama.it\/monte-prama-1974-2024\/\">\u2190 torra a is limbas<\/a><\/h6>\n<p>[\/vc_column_text][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<\/p>\n<h4><b>Mont\u2019e Prama: Cincuant\u2019annus de sa scoberta<\/b><\/h4>\n<p>Est passau tempus meda de candu s\u2019archeologia at cumpr\u00e9ndiu cantu est importanti custa scoberta. Fiat su 31 de martzu de su 1974. A dd\u2019agatai est st\u00e9tiu unu mess\u00e0iu, o fortzis prus de unu, chi fiant scuturendi, arendi fintzas a fundu cun is tratoris mec\u00e1nicus. E su chi ant agatau est una necr\u00f2poli me innui ant spremintziau a interrai a sa fini de sa Edadi Nur\u00e0gica, in su siglu XI a.C., e chi podit essi st\u00e8tia, me in is siglus IX e VIII a.C., unu logu sagradu innui alabai a unu Pater\u00a0 predi e gherreri.<\/p>\n<p>De insaras, is triballus archeol\u00f2gicus de sa scolla manna de protoist\u00f3ria se s\u2019isula ant cricau de cumprendi e giai sentidu a custu logu, e funt sighendi a ddu fai.<\/p>\n<p>Mont&#8217;e Prama est unu montigheddu artu unus 48 m, acant\u2019e sa parti b\u00e0scia produtiva chi c\u00e0stiat fac\u2019a Mar\u2019e Pontis, su st\u00e0inu de Crabas. Su n\u00f2mini ndi benit de sa prama, giai chi totu su logu d\u00e8piat essi prenu de custa mata. Innoi est sutz\u00e8dia una cosa \u00fanica. Una cosa spantosa chi at torrau a iscri\u2019 s\u2019ist\u00f3ria de su Mediterr\u00e0neu, innoi is sardus ant lassau unu sinniale chi abarrat.<\/p>\n<p>Una necr\u00f2poli cun centus e centus de tumbas, unu logu sagradu, unu caminu sagradu e ist\u00e0tuas, ist\u00e0tuas meda triballadas in d-una roca pagu tostada, betia fintzas a innoi de prus de 18 km, e innoi ddas ant strantaxadas, in custu chi serbiat de logu po arregordai e alabai su tempus passau e gloriosu de sa Sard\u00ednnia nur\u00e0gica. Impari cun ist\u00e0tuas de pugilistas, arceris, gherreris, ant agatau pura modellus de nurachis, mannus, cun turris a d\u00f3nnia cantoni, stravanaus; custus si contant una bidea e unu sp\u00edritu chi agataus in is prus de 8000 turris chi funt in d\u00f3nnia logu in s\u2019\u00ecsula, e ddi giaint sa cara archeol\u00f2gica chi connosceus.<\/p>\n<p>Tres dis a innantis de s\u2019iscoberta de Mont\u2019e Prama, su 29 de martzu de su 1974, a s\u2019atru cantoni de su mundu, su mess\u00e0iu Yang Zhifa, triballendi cun su picu po fai una funtana me in Xi\u2019an, in Cina, at agatau, donendisiddu a s\u2019umanidadi, s\u2019es\u00e9rcitu de su Imperadori Qin Shi Huan, chi at reinadu intr\u2019e su 260 e su 210 a.C.<\/p>\n<p>Una sorti chi ponit impari duas de is iscobertas archeol\u00f2gicas prus importantis de su \u2018900.[\/vc_column_text][vc_empty_space][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_empty_space][vc_single_image image=&#8221;18289&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;sculture&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436816727{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Seus imoi a innantis de is protagonistas de custa Mosta: is isculturas.<\/p>\n<p><strong>Funt ill\u00f2mpias fintzas a nosu a cantus e arrogus<\/strong>, e medas nd\u2019ammancant, sp\u00e8rdius fortzis, ispar\u00e8ssius. Caras, bratzus, bustus. Corpus segaus, spainaus, treulaus: est aici chi ddas eus agatadas.<\/p>\n<p>Est sa stima sa chi ddis at torrau a giai sa vida a is ist\u00e0tuas: su rest\u00e0uru at postu impari is arrogus, torrendideddus a una cosa sola. E ddis at giau un\u2019atra borta sa fortza de su s\u00edmbolu.<\/p>\n<p>Aici si ndi funt strantaxadas e ant torrau a teni una figura, mancai arrogada. Difatis no ddu est nimancu una de is ist\u00e0tuas chi siat intrea.<\/p>\n<p>Eus agatau figuras de \u00f3minis diferentis: arceris, gherreris, pugilistas. A pustis de ddas ai strantaxadas, imoi si tocat a ddas agiudai a chistionai.<\/p>\n<p>Su de fai no est cosa f\u00e0cili. S\u2019ammancat, fessit pura sceti po ddas numenai e nai comenti funt fatas, sa limba chi son\u00e1t a ingh\u00edriu insoru.<\/p>\n<p>Eus a cricai de chistionai in logu de issas. Tradusendideddas, crichendi de no ddas traighi.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352364660{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14460&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;archeologia&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436869477{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Archeologia e ammentu<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<strong>Mont\u2019e Prama e is atras tumbas nur\u00e0gicas intr\u2019e sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>A is isculturas de Mont\u2019e Prama ddas ant agatadas asut\u2019e terra, apitzu de unas tumbas de importu mannu.<\/p>\n<p><strong>In custa necr\u00f2poli donniunu fiat interrau in d-una tumba sceti po sei<\/strong>; fiant tumbas fatas a putzigheddus tundus, cuncunu tupau cun d-una losa. <strong>Is mortus fiant s\u00e8tzius abbibbiniaus aintru de su putzigheddu<\/strong>. Giai nisciuna tumba port\u00e1t cosas aintru po nc\u2019acumpangiai a is chi fiant interraus.<\/p>\n<p>Is tumbas fiant postas in d-una nera longa, tancada a unu cantoni e a s\u2019atru cun duas losas postas a deretu.<\/p>\n<p><strong>A su chi parit is tumbas a putzigheddu iscumentzant a essi impreadas intr\u2019e sa fini de sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru.<\/strong><\/p>\n<p>Sa cosa c\u00e0mbiat meda de is \u201c<strong>tumbas de is mannus<\/strong>\u201d, chi fiant tumbas fraigadas de is Nur\u00e0gicus in sa Edadi de su Brunzu, de innui interr\u00e1nt a genti meda totus impari.<\/p>\n<p>Custu est su mundu nur\u00e0gicu chi is ist\u00e0tuas parint essi castiendi cun cussus ogus insoru: su mundu de una Sard\u00ednnia chi fiat ancora acanta, e puru fiat giai archeol\u00f2gica, giai prena de cosas de su tempus de diora.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352376180{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left;\"><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;15387&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;che cosa&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436926811{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Ita funt ammostendi is isculturas?<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Tocat a abarrai acant\u2019e is isculturas con su sentidu. De custa manera sa boghi insoru illompit fintzas a nosu. E si narat e chini e ita issas cherint ammostai.<\/p>\n<p><strong>Is figuras antropom\u00f3rficas nos ammostant \u00f3minis, totus mascus<\/strong>. Portant armas e funt bestius beni meda, si bit ca funt genti de importu. No funt gentighedda. <strong>Ddis eus giau su n\u00f2mini de arceris, gherreris, pugilistas<\/strong>.<\/p>\n<p>Su fueddu gherreri fait a dd\u2019impreai unu pagu po totus; difatis, in cussus tempus e in totus is sociedadis antigas, is gherreris funt prus in artu de is atrus, e funt <strong>is chi tenint e cust\u00f2diant sa fortza pol\u00edtica<\/strong>.<\/p>\n<p>Is corpus funt in d-una postura grande, su chi si fait cumprendi ca funt ammostendi a personas prontas a s\u2019atopai cun su Sagradu. Assimbillant a atras figuras chi connosceus de su pr\u00f3priu tempus, prus chi no atru a is <strong>bronzigheddus nur\u00e0gicus<\/strong>.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18290&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;bronzetti&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436975293{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is <strong>bronzigheddus<\/strong> funt is fainas art\u00ecsticas chi connosceus mellus po su chi spetat sa civiltadi nur\u00e0gica.<\/p>\n<p>Funt <strong>statueddas de brunzu<\/strong>, artas unus 15 cm, pura chi cuncuna illompit a 35-40 cm. Fiant fatas cun sa \u201cchera p\u00e8rdia\u201d, cun d-una forma de terra lugiana chi fadiant e isconci\u00e1nt donni borta; fiat una faina dif\u00edcili meda, chi fortzis ndi fiat arribada in Sardinnia cun maistus cipriotas o levantinus.<\/p>\n<p>Custas istatueddas, chi fiant <strong><em>ex voto<\/em><\/strong>, ammostant medas figuras diferentis: <strong>mannus de sa comunidadi, arceris, gherreris, pugilistas, gherradoris, genti ofrescendi, mascus e f\u00e9minas<\/strong>; in prus <strong>animalis<\/strong> de arratzas medas, cosas de sa <strong>vida de d\u00f3nnia di\u2019, modellus de nurachi, navis<\/strong> e atras cosas meda. Totu custas iconografias si nant cosas de importu mannu, e si faint bi\u2019 in manera crara e spantosa is personas chi ddas ant fatas e su mundu insoru.<\/p>\n<p>Is bronzigheddus e is ist\u00e0tuas de Mont\u2019e Prama funt acapiaus a pari, o, po ddu nai mellus, su chi est acapiau funt is mundus figuradus in custas isculturas.<\/p>\n<p>Ponendi a pari is isculturas e is bronzigheddus podeus bi\u2019 beni meda ca is figuras funt is pr\u00f3prias in tot\u2019e is duas categorias, e sa pr\u00f3pria est pura s\u2019iconografia.\u00a0 Custu si fait cumprendi beni ca is <strong>isculturas e is bronzigheddus funt fatus in su matessi per\u00edodu.<\/strong><\/p>\n<p>Intr\u2019e isculturas e bronzigheddus ddu-i funt difer\u00e9ntzias stil\u00ecsticas mannas. Siat comenti si siat, is ist\u00e0tuas pura parint impreai maneras e ammostas chi tenint cosas chi ndi benint de levanti. Custu bolit nai un\u2019abilidadi t\u00e9nnica chi nd\u2019illompit a Sard\u00ednnia giai cumpria. Est una cosa curiosa, perou custus chi a nosu parint arratratus de is nur\u00e0gicus, podit essi chi ddus apant fatus maistus istr\u00e0ngius, arr\u00edcius de is meris de su logu gr\u00e0tzias a su chi scidiant fai.<\/p>\n<p>Iat a podi essi pura ca a custus maistus is meris insoru ddus apant giaus coment\u2019e d\u00e0divas po istringhi amistadi intr\u2019e unu e atru logu, intr\u2019e mannus de custus dus mundus aici atesu chi perou chistion\u00e1nt impari.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18293&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;modelli&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437043830{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Is modellus de nurachi<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is modellus de nurachi funt de importu mannu. Nos ammostant custus fr\u00e0igus in is duas maneras chi podeus agatai: cun d-una turri sceti o cun prus de una. <strong>Funt figuras cun d-una fortza manna de s\u00edmbolu.<\/strong><\/p>\n<p>Custus modellus tradusint in forma de arti su chi sutzedit in s\u2019isula intr\u2019e sa fini de sa Edadi de su Brunzu e sa Edadi de su Ferru. <strong>Est insaras candu is nurachis perdint su chi fiat st\u00e8tiu s\u2019impreu insoru a prem\u00edtziu<\/strong>. Ndi pigant atrus de impreus, perou imoi funt prus chi no atru c\u00fancua cosa chi arragodat su tempus passau e is mannus de diora.<\/p>\n<p>Si cumprendit beni ca custus <strong>c\u00e0mbius in sa cultura<\/strong> no potzant essi sutz\u00e8dius chentz\u2019e produsi istragus intr\u2019e is chi ddus ant b\u00edvius. Fiant arrischendi una cosa manna: s\u2019identidadi de issus atotu.<\/p>\n<p>Po fai de manera chi c\u00e0mbius a diaici sutzedessint chentz\u2019e fai tropu sci\u00e0sciu, is s\u00edmbolus de cust\u2019identidadi depiant essi at\u00e8ndius s\u00e8mpiri e beni. <strong>E su nurachi parit, intr\u2019e totus, su s\u00edmbolu prus mannu de identidadi e de cunc\u00f3dria.<\/strong>[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18291&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;ferro&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437106934{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Sa Edadi de su Ferru in Sardinnia: totu est cambiendi<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Su momentu ist\u00f3ricu e culturali de is <strong>isculturas de Mont\u2019e Prama<\/strong> est sa <strong>edadi de su ferru (950-730 a.C.)<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>In Sard\u00ednnia aici coment\u2019e in totu su Mediterr\u00e0neu, custu est unu tempus innui est acontessendi giai giai unu avolotu<\/strong>, chi fiat spremitziau fintzas de sa fini de sa edadi de su brunzu.<\/p>\n<p><strong>Is nurachis funt una de is cosas chi mudant<\/strong>, cun c\u00e0mbius e aciunturas, o chi no a bortas ndi ddis sciarrocant turris e bastionis. De seguru no ndi torrant a fraigai de nous.<\/p>\n<p><strong>Is biddas c\u00e0mbiant<\/strong>, giai chi aprimu ddu-i fiant sceti barracas tundas, e imoi pura domus cun prus de unu aposentu e cun sa cotilla in mesu.<\/p>\n<p><strong>C\u00e0mbiat sa manera de fai is c\u00f3ngius<\/strong>, chi imoi funt totu pintaus a sa moda \u201cgeom\u00e9trica\u201d e \u201corientalizzanti\u201d. Funt meda de prus is <strong>armas e ainas de brunzu<\/strong>, i est imoi chi faint pura sa maioria de is <strong>bronzigheddus nur\u00e0gicus<\/strong>. Impari cun su brunzu scumentzant a triballai <strong>su ferru<\/strong>.<\/p>\n<p>Est prus de totu in sa edadi de su ferru candu custa metam\u00f2rfosi de sa civiltadi nur\u00e0gica parit ill\u00f2mpia a s\u2019acabu. Is f\u00e9minas e is \u00f3minis de su mundu nur\u00e0gicu fiant imoi aintru de su chi sutzediat in su Mediterr\u00e0neu, in mesu de is andetorra e de is cambiaparis, de is atopus cun is atras gentis, de totu cussu chi port\u00e1t a c\u00e0mbius s\u00e8mpiri prus mannus e de innui no iant\u2019essi prus torraus acoa.<\/p>\n<p>Is isculturas de Mont\u2019e Prama ndi bessint de custu mundu. De bronzighedhus nd\u2019agataus unu pagu in totu sa Sard\u00ednnia, is isculturas de perda intamis parint c\u00fancua cosa sceti de su Sinnis. <strong>Podeus nai ca issas si faint bi\u2019 sa manera chi ant tentu is comunidadis de custu logu, a s\u2019acabu de sa edadi nur\u00e0gica, de afrontai su chi fiat sutzedendi: is gherras intr\u2019e issus atotu, o is cunc\u00f3rdius e isc\u00f3rrius cun is bendidoris e mercaderis chi nd\u2019illompiant de su Levanti e fiant scumintzendi a si frimai me in is logus acant\u2019e mari.<\/strong>[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18383&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;prama&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710351162424{padding-top: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<h4><strong>Mont&#8217;e Prama 1974-2024<\/strong><\/h4>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]<em>No seu nudha.<br \/>\n<\/em><em>No ap\u2019a essi mai nudha.<br \/>\n<\/em><em>No potzu cherri essi nudha.<br \/>\n<\/em><em>A parti custu, portu aintru totus is bisus de su mundhu.<\/em><\/p>\n<h6>(Fernando Pessoa, <em>Tabacaria<\/em>, 15.1.1928)<\/h6>\n<p><strong>De ita seus chistionendi, di chi fueddaus de is isculturas de Mont\u2019e Prama?<\/strong><\/p>\n<p>Custa mosta cricat de giai un\u2019arrespusta, intr\u2019e is medas chi ddu-i podint essi, a custa pregunta, i est una manera de cumprendi su \u201datru\u201d.<\/p>\n<p>Chistionendi de is ist\u00e0tuas, seus arraxonendi apitzus de s\u2019iscoberta de su mundu de innui ndi funt bessias; de s\u2019iscoberta de is chi cussu mundu dd\u2019ant fatu e chi de cussu mundu funt n\u00e0scius.<\/p>\n<p>In sa mosta, no eis a atopai su chi pentzaus de isci\u2019 apitzu de is isculturas, ma sceti su chi eus cumprendiu cun sa sci\u00e9ntzia, arraxonendi cun issas e cun su mundu insoru.<\/p>\n<p>Totu custu ddu podeus agatai, chi a diaderus si poneus a ddu cricai.<\/p>\n<p>Chi fadeus aici is ist\u00e0tuas s\u2019ant a fai cumprendi, e dd\u2019ant a cherri pura. Ant a nai su chi nosu atotu eus a arrannesci a ascutai.<\/p>\n<p>E duncas cricaus de ascutai, lasseus passai is sonus totu a ingh\u00edriu e aintr\u2019e nosu, po fai intendi sa boghi l\u00e9bia, mancai no siat aici d\u00edbilli, de is ist\u00e0tuas.[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n<h2><strong><a style=\"color: #b33131;\" href=\"#top\">\u2191<\/a><\/strong><\/h2>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14285&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row_content_no_spaces&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1709826253767{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_zigzag color=&#8221;custom&#8221; el_width=&#8221;80&#8243; el_border_width=&#8221;10&#8243; custom_color=&#8221;#fabe50&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1710176145943{margin-bottom: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":18241,"parent":0,"menu_order":9,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-blank.php","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-18260","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Beni a connosci - Mont&#039;e Prama<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"ga_IE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Beni a connosci - Mont&#039;e Prama\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][vc_column_text] Beni a connosci Mont&#8217;e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_column_text] \u2192\u00a0 Is isculturas de Mont\u2019e Prama \u2192\u00a0 Archeologia e ammentu \u2192\u00a0 Ita funt ammostendisi\u2019 is isculturas? \u2192\u00a0 Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama \u2192\u00a0 Is modellus de nurachi \u2192\u00a0 Sa Edadi de su Ferru in Sard\u00ednnia: totu est cambiendi \u2192\u00a0 Mont&#8217;e Prama 1974-2024 [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text] \u2190 torra a is limbas [\/vc_column_text][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text] Mont\u2019e Prama: Cincuant\u2019annus de sa scoberta Est passau tempus meda de candu s\u2019archeologia at cumpr\u00e9ndiu cantu est importanti custa scoberta. Fiat su 31 de martzu de su 1974. A dd\u2019agatai est st\u00e9tiu unu mess\u00e0iu, o fortzis prus de unu, chi fiant scuturendi, arendi fintzas a fundu cun is tratoris mec\u00e1nicus. E su chi ant agatau est una necr\u00f2poli me innui ant spremintziau a interrai a sa fini de sa Edadi Nur\u00e0gica, in su siglu XI a.C., e chi podit essi st\u00e8tia, me in is siglus IX e VIII a.C., unu logu sagradu innui alabai a unu Pater\u00a0 predi e gherreri. De insaras, is triballus archeol\u00f2gicus de sa scolla manna de protoist\u00f3ria se s\u2019isula ant cricau de cumprendi e giai sentidu a custu logu, e funt sighendi a ddu fai. Mont&#8217;e Prama est unu montigheddu artu unus 48 m, acant\u2019e sa parti b\u00e0scia produtiva chi c\u00e0stiat fac\u2019a Mar\u2019e Pontis, su st\u00e0inu de Crabas. Su n\u00f2mini ndi benit de sa prama, giai chi totu su logu d\u00e8piat essi prenu de custa mata. Innoi est sutz\u00e8dia una cosa \u00fanica. Una cosa spantosa chi at torrau a iscri\u2019 s\u2019ist\u00f3ria de su Mediterr\u00e0neu, innoi is sardus ant lassau unu sinniale chi abarrat. Una necr\u00f2poli cun centus e centus de tumbas, unu logu sagradu, unu caminu sagradu e ist\u00e0tuas, ist\u00e0tuas meda triballadas in d-una roca pagu tostada, betia fintzas a innoi de prus de 18 km, e innoi ddas ant strantaxadas, in custu chi serbiat de logu po arregordai e alabai su tempus passau e gloriosu de sa Sard\u00ednnia nur\u00e0gica. Impari cun ist\u00e0tuas de pugilistas, arceris, gherreris, ant agatau pura modellus de nurachis, mannus, cun turris a d\u00f3nnia cantoni, stravanaus; custus si contant una bidea e unu sp\u00edritu chi agataus in is prus de 8000 turris chi funt in d\u00f3nnia logu in s\u2019\u00ecsula, e ddi giaint sa cara archeol\u00f2gica chi connosceus. Tres dis a innantis de s\u2019iscoberta de Mont\u2019e Prama, su 29 de martzu de su 1974, a s\u2019atru cantoni de su mundu, su mess\u00e0iu Yang Zhifa, triballendi cun su picu po fai una funtana me in Xi\u2019an, in Cina, at agatau, donendisiddu a s\u2019umanidadi, s\u2019es\u00e9rcitu de su Imperadori Qin Shi Huan, chi at reinadu intr\u2019e su 260 e su 210 a.C. Una sorti chi ponit impari duas de is iscobertas archeol\u00f2gicas prus importantis de su \u2018900.[\/vc_column_text][vc_empty_space][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_empty_space][vc_single_image image=&#8221;18289&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;sculture&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436816727{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is isculturas de Mont\u2019e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Seus imoi a innantis de is protagonistas de custa Mosta: is isculturas. Funt ill\u00f2mpias fintzas a nosu a cantus e arrogus, e medas nd\u2019ammancant, sp\u00e8rdius fortzis, ispar\u00e8ssius. Caras, bratzus, bustus. Corpus segaus, spainaus, treulaus: est aici chi ddas eus agatadas. Est sa stima sa chi ddis at torrau a giai sa vida a is ist\u00e0tuas: su rest\u00e0uru at postu impari is arrogus, torrendideddus a una cosa sola. E ddis at giau un\u2019atra borta sa fortza de su s\u00edmbolu. Aici si ndi funt strantaxadas e ant torrau a teni una figura, mancai arrogada. Difatis no ddu est nimancu una de is ist\u00e0tuas chi siat intrea. Eus agatau figuras de \u00f3minis diferentis: arceris, gherreris, pugilistas. A pustis de ddas ai strantaxadas, imoi si tocat a ddas agiudai a chistionai. Su de fai no est cosa f\u00e0cili. S\u2019ammancat, fessit pura sceti po ddas numenai e nai comenti funt fatas, sa limba chi son\u00e1t a ingh\u00edriu insoru. Eus a cricai de chistionai in logu de issas. Tradusendideddas, crichendi de no ddas traighi.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352364660{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14460&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;archeologia&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436869477{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Archeologia e ammentu [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Mont\u2019e Prama e is atras tumbas nur\u00e0gicas intr\u2019e sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru. \u00a0A is isculturas de Mont\u2019e Prama ddas ant agatadas asut\u2019e terra, apitzu de unas tumbas de importu mannu. In custa necr\u00f2poli donniunu fiat interrau in d-una tumba sceti po sei; fiant tumbas fatas a putzigheddus tundus, cuncunu tupau cun d-una losa. Is mortus fiant s\u00e8tzius abbibbiniaus aintru de su putzigheddu. Giai nisciuna tumba port\u00e1t cosas aintru po nc\u2019acumpangiai a is chi fiant interraus. Is tumbas fiant postas in d-una nera longa, tancada a unu cantoni e a s\u2019atru cun duas losas postas a deretu. A su chi parit is tumbas a putzigheddu iscumentzant a essi impreadas intr\u2019e sa fini de sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru. Sa cosa c\u00e0mbiat meda de is \u201ctumbas de is mannus\u201d, chi fiant tumbas fraigadas de is Nur\u00e0gicus in sa Edadi de su Brunzu, de innui interr\u00e1nt a genti meda totus impari. Custu est su mundu nur\u00e0gicu chi is ist\u00e0tuas parint essi castiendi cun cussus ogus insoru: su mundu de una Sard\u00ednnia chi fiat ancora acanta, e puru fiat giai archeol\u00f2gica, giai prena de cosas de su tempus de diora.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352376180{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;15387&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;che cosa&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436926811{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Ita funt ammostendi is isculturas? [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Tocat a abarrai acant\u2019e is isculturas con su sentidu. De custa manera sa boghi insoru illompit fintzas a nosu. E si narat e chini e ita issas cherint ammostai. Is figuras antropom\u00f3rficas nos ammostant \u00f3minis, totus mascus. Portant armas e funt bestius beni meda, si bit ca funt genti de importu. No funt gentighedda. Ddis eus giau su n\u00f2mini de arceris, gherreris, pugilistas. Su fueddu gherreri fait a dd\u2019impreai unu pagu po totus; difatis, in cussus tempus e in totus is sociedadis antigas, is gherreris funt prus in artu de is atrus, e funt is chi tenint e cust\u00f2diant sa fortza pol\u00edtica. Is corpus funt in d-una postura grande, su chi si fait cumprendi ca funt ammostendi a personas prontas a s\u2019atopai cun su Sagradu. Assimbillant a atras figuras chi connosceus de su pr\u00f3priu tempus, prus chi no atru a is bronzigheddus nur\u00e0gicus.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18290&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;bronzetti&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436975293{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is bronzigheddus funt is fainas art\u00ecsticas chi connosceus mellus po su chi spetat sa civiltadi nur\u00e0gica. Funt statueddas de brunzu, artas unus 15 cm, pura chi cuncuna illompit a 35-40 cm. Fiant fatas cun sa \u201cchera p\u00e8rdia\u201d, cun d-una forma de terra lugiana chi fadiant e isconci\u00e1nt donni borta; fiat una faina dif\u00edcili meda, chi fortzis ndi fiat arribada in Sardinnia cun maistus cipriotas o levantinus. Custas istatueddas, chi fiant ex voto, ammostant medas figuras diferentis: mannus de sa comunidadi, arceris, gherreris, pugilistas, gherradoris, genti ofrescendi, mascus e f\u00e9minas; in prus animalis de arratzas medas, cosas de sa vida de d\u00f3nnia di\u2019, modellus de nurachi, navis e atras cosas meda. Totu custas iconografias si nant cosas de importu mannu, e si faint bi\u2019 in manera crara e spantosa is personas chi ddas ant fatas e su mundu insoru. Is bronzigheddus e is ist\u00e0tuas de Mont\u2019e Prama funt acapiaus a pari, o, po ddu nai mellus, su chi est acapiau funt is mundus figuradus in custas isculturas. Ponendi a pari is isculturas e is bronzigheddus podeus bi\u2019 beni meda ca is figuras funt is pr\u00f3prias in tot\u2019e is duas categorias, e sa pr\u00f3pria est pura s\u2019iconografia.\u00a0 Custu si fait cumprendi beni ca is isculturas e is bronzigheddus funt fatus in su matessi per\u00edodu. Intr\u2019e isculturas e bronzigheddus ddu-i funt difer\u00e9ntzias stil\u00ecsticas mannas. Siat comenti si siat, is ist\u00e0tuas pura parint impreai maneras e ammostas chi tenint cosas chi ndi benint de levanti. Custu bolit nai un\u2019abilidadi t\u00e9nnica chi nd\u2019illompit a Sard\u00ednnia giai cumpria. Est una cosa curiosa, perou custus chi a nosu parint arratratus de is nur\u00e0gicus, podit essi chi ddus apant fatus maistus istr\u00e0ngius, arr\u00edcius de is meris de su logu gr\u00e0tzias a su chi scidiant fai. Iat a podi essi pura ca a custus maistus is meris insoru ddus apant giaus coment\u2019e d\u00e0divas po istringhi amistadi intr\u2019e unu e atru logu, intr\u2019e mannus de custus dus mundus aici atesu chi perou chistion\u00e1nt impari.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18293&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;modelli&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437043830{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is modellus de nurachi [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is modellus de nurachi funt de importu mannu. Nos ammostant custus fr\u00e0igus in is duas maneras chi podeus agatai: cun d-una turri sceti o cun prus de una. Funt figuras cun d-una fortza manna de s\u00edmbolu. Custus modellus tradusint in forma de arti su chi sutzedit in s\u2019isula intr\u2019e sa fini de sa Edadi de su Brunzu e sa Edadi de su Ferru. Est insaras candu is nurachis perdint su chi fiat st\u00e8tiu s\u2019impreu insoru a prem\u00edtziu. Ndi pigant atrus de impreus, perou imoi funt prus chi no atru c\u00fancua cosa chi arragodat su tempus passau e is mannus de diora. Si cumprendit beni ca custus c\u00e0mbius in sa cultura no potzant essi sutz\u00e8dius chentz\u2019e produsi istragus intr\u2019e is chi ddus ant b\u00edvius. Fiant arrischendi una cosa manna: s\u2019identidadi de issus atotu. Po fai de manera chi c\u00e0mbius a diaici sutzedessint chentz\u2019e fai tropu sci\u00e0sciu, is s\u00edmbolus de cust\u2019identidadi depiant essi at\u00e8ndius s\u00e8mpiri e beni. E su nurachi parit, intr\u2019e totus, su s\u00edmbolu prus mannu de identidadi e de cunc\u00f3dria.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18291&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;ferro&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437106934{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Sa Edadi de su Ferru in Sardinnia: totu est cambiendi [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Su momentu ist\u00f3ricu e culturali de is isculturas de Mont\u2019e Prama est sa edadi de su ferru (950-730 a.C.). In Sard\u00ednnia aici coment\u2019e in totu su Mediterr\u00e0neu, custu est unu tempus innui est acontessendi giai giai unu avolotu, chi fiat spremitziau fintzas de sa fini de sa edadi de su brunzu. Is nurachis funt una de is cosas chi mudant, cun c\u00e0mbius e aciunturas, o chi no a bortas ndi ddis sciarrocant turris e bastionis. De seguru no ndi torrant a fraigai de nous. Is biddas c\u00e0mbiant, giai chi aprimu ddu-i fiant sceti barracas tundas, e imoi pura domus cun prus de unu aposentu e cun sa cotilla in mesu. C\u00e0mbiat sa manera de fai is c\u00f3ngius, chi imoi funt totu pintaus a sa moda \u201cgeom\u00e9trica\u201d e \u201corientalizzanti\u201d. Funt meda de prus is armas e ainas de brunzu, i est imoi chi faint pura sa maioria de is bronzigheddus nur\u00e0gicus. Impari cun su brunzu scumentzant a triballai su ferru. Est prus de totu in sa edadi de su ferru candu custa metam\u00f2rfosi de sa civiltadi nur\u00e0gica parit ill\u00f2mpia a s\u2019acabu. Is f\u00e9minas e is \u00f3minis de su mundu nur\u00e0gicu fiant imoi aintru de su chi sutzediat in su Mediterr\u00e0neu, in mesu de is andetorra e de is cambiaparis, de is atopus cun is atras gentis, de totu cussu chi port\u00e1t a c\u00e0mbius s\u00e8mpiri prus mannus e de innui no iant\u2019essi prus torraus acoa. Is isculturas de Mont\u2019e Prama ndi bessint de custu mundu. De bronzighedhus nd\u2019agataus unu pagu in totu sa Sard\u00ednnia, is isculturas de perda intamis parint c\u00fancua cosa sceti de su Sinnis. Podeus nai ca issas si faint bi\u2019 sa manera chi ant tentu is comunidadis de custu logu, a s\u2019acabu de sa edadi nur\u00e0gica, de afrontai su chi fiat sutzedendi: is gherras intr\u2019e issus atotu, o is cunc\u00f3rdius e isc\u00f3rrius cun is bendidoris e mercaderis chi nd\u2019illompiant de su Levanti e fiant scumintzendi a si frimai me in is logus acant\u2019e mari.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18383&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;prama&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710351162424{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Mont&#8217;e Prama 1974-2024 [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]No seu nudha. No ap\u2019a essi mai nudha. No potzu cherri essi nudha. A parti custu, portu aintru totus is bisus de su mundhu. (Fernando Pessoa, Tabacaria, 15.1.1928) De ita seus chistionendi, di chi fueddaus de is isculturas de Mont\u2019e Prama? Custa mosta cricat de giai un\u2019arrespusta, intr\u2019e is medas chi ddu-i podint essi, a custa pregunta, i est una manera de cumprendi su \u201datru\u201d. Chistionendi de is ist\u00e0tuas, seus arraxonendi apitzus de s\u2019iscoberta de su mundu de innui ndi funt bessias; de s\u2019iscoberta de is chi cussu mundu dd\u2019ant fatu e chi de cussu mundu funt n\u00e0scius. In sa mosta, no eis a atopai su chi pentzaus de isci\u2019 apitzu de is isculturas, ma sceti su chi eus cumprendiu cun sa sci\u00e9ntzia, arraxonendi cun issas e cun su mundu insoru. Totu custu ddu podeus agatai, chi a diaderus si poneus a ddu cricai. Chi fadeus aici is ist\u00e0tuas s\u2019ant a fai cumprendi, e dd\u2019ant a cherri pura. Ant a nai su chi nosu atotu eus a arrannesci a ascutai. E duncas cricaus de ascutai, lasseus passai is sonus totu a ingh\u00edriu e aintr\u2019e nosu, po fai intendi sa boghi l\u00e9bia, mancai no siat aici d\u00edbilli, de is ist\u00e0tuas.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14285&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row_content_no_spaces&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1709826253767{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_zigzag color=&#8221;custom&#8221; el_width=&#8221;80&#8243; el_border_width=&#8221;10&#8243; custom_color=&#8221;#fabe50&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1710176145943{margin-bottom: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mont&#039;e Prama\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/wearemonteprama\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-22T10:15:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/\",\"name\":\"Beni a connosci - Mont&#039;e Prama\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg\",\"datePublished\":\"2024-03-14T17:28:19+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-22T10:15:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ga-IE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ga-IE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg\",\"width\":1200,\"height\":900},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/ga\\\/beni-a-connosci\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Beni a connosci\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/\",\"name\":\"Mont\u2019e Prama\",\"description\":\"Fondazione Mont&#039;e prama -  I Giganti\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"I Giganti di Mont\u2019e Prama\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"ga-IE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#organization\",\"name\":\"Fondazione Mont'e Prama\",\"url\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ga-IE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/03\\\/marchio-Monte-Prama.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/03\\\/marchio-Monte-Prama.jpg\",\"width\":800,\"height\":364,\"caption\":\"Fondazione Mont'e Prama\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/monteprama.it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/wearemonteprama\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/wearemonteprama\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Beni a connosci - Mont&#039;e Prama","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/","og_locale":"ga_IE","og_type":"article","og_title":"Beni a connosci - Mont&#039;e Prama","og_description":"[vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][vc_column_text] Beni a connosci Mont&#8217;e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_column_text] \u2192\u00a0 Is isculturas de Mont\u2019e Prama \u2192\u00a0 Archeologia e ammentu \u2192\u00a0 Ita funt ammostendisi\u2019 is isculturas? \u2192\u00a0 Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama \u2192\u00a0 Is modellus de nurachi \u2192\u00a0 Sa Edadi de su Ferru in Sard\u00ednnia: totu est cambiendi \u2192\u00a0 Mont&#8217;e Prama 1974-2024 [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text] \u2190 torra a is limbas [\/vc_column_text][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text] Mont\u2019e Prama: Cincuant\u2019annus de sa scoberta Est passau tempus meda de candu s\u2019archeologia at cumpr\u00e9ndiu cantu est importanti custa scoberta. Fiat su 31 de martzu de su 1974. A dd\u2019agatai est st\u00e9tiu unu mess\u00e0iu, o fortzis prus de unu, chi fiant scuturendi, arendi fintzas a fundu cun is tratoris mec\u00e1nicus. E su chi ant agatau est una necr\u00f2poli me innui ant spremintziau a interrai a sa fini de sa Edadi Nur\u00e0gica, in su siglu XI a.C., e chi podit essi st\u00e8tia, me in is siglus IX e VIII a.C., unu logu sagradu innui alabai a unu Pater\u00a0 predi e gherreri. De insaras, is triballus archeol\u00f2gicus de sa scolla manna de protoist\u00f3ria se s\u2019isula ant cricau de cumprendi e giai sentidu a custu logu, e funt sighendi a ddu fai. Mont&#8217;e Prama est unu montigheddu artu unus 48 m, acant\u2019e sa parti b\u00e0scia produtiva chi c\u00e0stiat fac\u2019a Mar\u2019e Pontis, su st\u00e0inu de Crabas. Su n\u00f2mini ndi benit de sa prama, giai chi totu su logu d\u00e8piat essi prenu de custa mata. Innoi est sutz\u00e8dia una cosa \u00fanica. Una cosa spantosa chi at torrau a iscri\u2019 s\u2019ist\u00f3ria de su Mediterr\u00e0neu, innoi is sardus ant lassau unu sinniale chi abarrat. Una necr\u00f2poli cun centus e centus de tumbas, unu logu sagradu, unu caminu sagradu e ist\u00e0tuas, ist\u00e0tuas meda triballadas in d-una roca pagu tostada, betia fintzas a innoi de prus de 18 km, e innoi ddas ant strantaxadas, in custu chi serbiat de logu po arregordai e alabai su tempus passau e gloriosu de sa Sard\u00ednnia nur\u00e0gica. Impari cun ist\u00e0tuas de pugilistas, arceris, gherreris, ant agatau pura modellus de nurachis, mannus, cun turris a d\u00f3nnia cantoni, stravanaus; custus si contant una bidea e unu sp\u00edritu chi agataus in is prus de 8000 turris chi funt in d\u00f3nnia logu in s\u2019\u00ecsula, e ddi giaint sa cara archeol\u00f2gica chi connosceus. Tres dis a innantis de s\u2019iscoberta de Mont\u2019e Prama, su 29 de martzu de su 1974, a s\u2019atru cantoni de su mundu, su mess\u00e0iu Yang Zhifa, triballendi cun su picu po fai una funtana me in Xi\u2019an, in Cina, at agatau, donendisiddu a s\u2019umanidadi, s\u2019es\u00e9rcitu de su Imperadori Qin Shi Huan, chi at reinadu intr\u2019e su 260 e su 210 a.C. Una sorti chi ponit impari duas de is iscobertas archeol\u00f2gicas prus importantis de su \u2018900.[\/vc_column_text][vc_empty_space][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_empty_space][vc_single_image image=&#8221;18289&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;sculture&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436816727{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is isculturas de Mont\u2019e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Seus imoi a innantis de is protagonistas de custa Mosta: is isculturas. Funt ill\u00f2mpias fintzas a nosu a cantus e arrogus, e medas nd\u2019ammancant, sp\u00e8rdius fortzis, ispar\u00e8ssius. Caras, bratzus, bustus. Corpus segaus, spainaus, treulaus: est aici chi ddas eus agatadas. Est sa stima sa chi ddis at torrau a giai sa vida a is ist\u00e0tuas: su rest\u00e0uru at postu impari is arrogus, torrendideddus a una cosa sola. E ddis at giau un\u2019atra borta sa fortza de su s\u00edmbolu. Aici si ndi funt strantaxadas e ant torrau a teni una figura, mancai arrogada. Difatis no ddu est nimancu una de is ist\u00e0tuas chi siat intrea. Eus agatau figuras de \u00f3minis diferentis: arceris, gherreris, pugilistas. A pustis de ddas ai strantaxadas, imoi si tocat a ddas agiudai a chistionai. Su de fai no est cosa f\u00e0cili. S\u2019ammancat, fessit pura sceti po ddas numenai e nai comenti funt fatas, sa limba chi son\u00e1t a ingh\u00edriu insoru. Eus a cricai de chistionai in logu de issas. Tradusendideddas, crichendi de no ddas traighi.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352364660{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14460&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;archeologia&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436869477{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Archeologia e ammentu [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Mont\u2019e Prama e is atras tumbas nur\u00e0gicas intr\u2019e sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru. \u00a0A is isculturas de Mont\u2019e Prama ddas ant agatadas asut\u2019e terra, apitzu de unas tumbas de importu mannu. In custa necr\u00f2poli donniunu fiat interrau in d-una tumba sceti po sei; fiant tumbas fatas a putzigheddus tundus, cuncunu tupau cun d-una losa. Is mortus fiant s\u00e8tzius abbibbiniaus aintru de su putzigheddu. Giai nisciuna tumba port\u00e1t cosas aintru po nc\u2019acumpangiai a is chi fiant interraus. Is tumbas fiant postas in d-una nera longa, tancada a unu cantoni e a s\u2019atru cun duas losas postas a deretu. A su chi parit is tumbas a putzigheddu iscumentzant a essi impreadas intr\u2019e sa fini de sa edadi de su brunzu e sa edadi de su ferru. Sa cosa c\u00e0mbiat meda de is \u201ctumbas de is mannus\u201d, chi fiant tumbas fraigadas de is Nur\u00e0gicus in sa Edadi de su Brunzu, de innui interr\u00e1nt a genti meda totus impari. Custu est su mundu nur\u00e0gicu chi is ist\u00e0tuas parint essi castiendi cun cussus ogus insoru: su mundu de una Sard\u00ednnia chi fiat ancora acanta, e puru fiat giai archeol\u00f2gica, giai prena de cosas de su tempus de diora.[\/vc_column_text][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710352376180{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;15387&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;che cosa&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436926811{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Ita funt ammostendi is isculturas? [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Tocat a abarrai acant\u2019e is isculturas con su sentidu. De custa manera sa boghi insoru illompit fintzas a nosu. E si narat e chini e ita issas cherint ammostai. Is figuras antropom\u00f3rficas nos ammostant \u00f3minis, totus mascus. Portant armas e funt bestius beni meda, si bit ca funt genti de importu. No funt gentighedda. Ddis eus giau su n\u00f2mini de arceris, gherreris, pugilistas. Su fueddu gherreri fait a dd\u2019impreai unu pagu po totus; difatis, in cussus tempus e in totus is sociedadis antigas, is gherreris funt prus in artu de is atrus, e funt is chi tenint e cust\u00f2diant sa fortza pol\u00edtica. Is corpus funt in d-una postura grande, su chi si fait cumprendi ca funt ammostendi a personas prontas a s\u2019atopai cun su Sagradu. Assimbillant a atras figuras chi connosceus de su pr\u00f3priu tempus, prus chi no atru a is bronzigheddus nur\u00e0gicus.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18290&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;bronzetti&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710436975293{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is bronzigheddus e is isculturas de Mont\u2019e Prama [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is bronzigheddus funt is fainas art\u00ecsticas chi connosceus mellus po su chi spetat sa civiltadi nur\u00e0gica. Funt statueddas de brunzu, artas unus 15 cm, pura chi cuncuna illompit a 35-40 cm. Fiant fatas cun sa \u201cchera p\u00e8rdia\u201d, cun d-una forma de terra lugiana chi fadiant e isconci\u00e1nt donni borta; fiat una faina dif\u00edcili meda, chi fortzis ndi fiat arribada in Sardinnia cun maistus cipriotas o levantinus. Custas istatueddas, chi fiant ex voto, ammostant medas figuras diferentis: mannus de sa comunidadi, arceris, gherreris, pugilistas, gherradoris, genti ofrescendi, mascus e f\u00e9minas; in prus animalis de arratzas medas, cosas de sa vida de d\u00f3nnia di\u2019, modellus de nurachi, navis e atras cosas meda. Totu custas iconografias si nant cosas de importu mannu, e si faint bi\u2019 in manera crara e spantosa is personas chi ddas ant fatas e su mundu insoru. Is bronzigheddus e is ist\u00e0tuas de Mont\u2019e Prama funt acapiaus a pari, o, po ddu nai mellus, su chi est acapiau funt is mundus figuradus in custas isculturas. Ponendi a pari is isculturas e is bronzigheddus podeus bi\u2019 beni meda ca is figuras funt is pr\u00f3prias in tot\u2019e is duas categorias, e sa pr\u00f3pria est pura s\u2019iconografia.\u00a0 Custu si fait cumprendi beni ca is isculturas e is bronzigheddus funt fatus in su matessi per\u00edodu. Intr\u2019e isculturas e bronzigheddus ddu-i funt difer\u00e9ntzias stil\u00ecsticas mannas. Siat comenti si siat, is ist\u00e0tuas pura parint impreai maneras e ammostas chi tenint cosas chi ndi benint de levanti. Custu bolit nai un\u2019abilidadi t\u00e9nnica chi nd\u2019illompit a Sard\u00ednnia giai cumpria. Est una cosa curiosa, perou custus chi a nosu parint arratratus de is nur\u00e0gicus, podit essi chi ddus apant fatus maistus istr\u00e0ngius, arr\u00edcius de is meris de su logu gr\u00e0tzias a su chi scidiant fai. Iat a podi essi pura ca a custus maistus is meris insoru ddus apant giaus coment\u2019e d\u00e0divas po istringhi amistadi intr\u2019e unu e atru logu, intr\u2019e mannus de custus dus mundus aici atesu chi perou chistion\u00e1nt impari.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18293&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;modelli&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437043830{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Is modellus de nurachi [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Is modellus de nurachi funt de importu mannu. Nos ammostant custus fr\u00e0igus in is duas maneras chi podeus agatai: cun d-una turri sceti o cun prus de una. Funt figuras cun d-una fortza manna de s\u00edmbolu. Custus modellus tradusint in forma de arti su chi sutzedit in s\u2019isula intr\u2019e sa fini de sa Edadi de su Brunzu e sa Edadi de su Ferru. Est insaras candu is nurachis perdint su chi fiat st\u00e8tiu s\u2019impreu insoru a prem\u00edtziu. Ndi pigant atrus de impreus, perou imoi funt prus chi no atru c\u00fancua cosa chi arragodat su tempus passau e is mannus de diora. Si cumprendit beni ca custus c\u00e0mbius in sa cultura no potzant essi sutz\u00e8dius chentz\u2019e produsi istragus intr\u2019e is chi ddus ant b\u00edvius. Fiant arrischendi una cosa manna: s\u2019identidadi de issus atotu. Po fai de manera chi c\u00e0mbius a diaici sutzedessint chentz\u2019e fai tropu sci\u00e0sciu, is s\u00edmbolus de cust\u2019identidadi depiant essi at\u00e8ndius s\u00e8mpiri e beni. E su nurachi parit, intr\u2019e totus, su s\u00edmbolu prus mannu de identidadi e de cunc\u00f3dria.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18291&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;ferro&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710437106934{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Sa Edadi de su Ferru in Sardinnia: totu est cambiendi [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]Su momentu ist\u00f3ricu e culturali de is isculturas de Mont\u2019e Prama est sa edadi de su ferru (950-730 a.C.). In Sard\u00ednnia aici coment\u2019e in totu su Mediterr\u00e0neu, custu est unu tempus innui est acontessendi giai giai unu avolotu, chi fiat spremitziau fintzas de sa fini de sa edadi de su brunzu. Is nurachis funt una de is cosas chi mudant, cun c\u00e0mbius e aciunturas, o chi no a bortas ndi ddis sciarrocant turris e bastionis. De seguru no ndi torrant a fraigai de nous. Is biddas c\u00e0mbiant, giai chi aprimu ddu-i fiant sceti barracas tundas, e imoi pura domus cun prus de unu aposentu e cun sa cotilla in mesu. C\u00e0mbiat sa manera de fai is c\u00f3ngius, chi imoi funt totu pintaus a sa moda \u201cgeom\u00e9trica\u201d e \u201corientalizzanti\u201d. Funt meda de prus is armas e ainas de brunzu, i est imoi chi faint pura sa maioria de is bronzigheddus nur\u00e0gicus. Impari cun su brunzu scumentzant a triballai su ferru. Est prus de totu in sa edadi de su ferru candu custa metam\u00f2rfosi de sa civiltadi nur\u00e0gica parit ill\u00f2mpia a s\u2019acabu. Is f\u00e9minas e is \u00f3minis de su mundu nur\u00e0gicu fiant imoi aintru de su chi sutzediat in su Mediterr\u00e0neu, in mesu de is andetorra e de is cambiaparis, de is atopus cun is atras gentis, de totu cussu chi port\u00e1t a c\u00e0mbius s\u00e8mpiri prus mannus e de innui no iant\u2019essi prus torraus acoa. Is isculturas de Mont\u2019e Prama ndi bessint de custu mundu. De bronzighedhus nd\u2019agataus unu pagu in totu sa Sard\u00ednnia, is isculturas de perda intamis parint c\u00fancua cosa sceti de su Sinnis. Podeus nai ca issas si faint bi\u2019 sa manera chi ant tentu is comunidadis de custu logu, a s\u2019acabu de sa edadi nur\u00e0gica, de afrontai su chi fiat sutzedendi: is gherras intr\u2019e issus atotu, o is cunc\u00f3rdius e isc\u00f3rrius cun is bendidoris e mercaderis chi nd\u2019illompiant de su Levanti e fiant scumintzendi a si frimai me in is logus acant\u2019e mari.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18383&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_id=&#8221;prama&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row&#8221; bg_type=&#8221;bg_color&#8221; bg_color_value=&#8221;#b33131&#8243;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1710351162424{padding-top: 10px !important;}&#8221;] Mont&#8217;e Prama 1974-2024 [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_empty_space height=&#8221;4px&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1709826281974{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_text]No seu nudha. No ap\u2019a essi mai nudha. No potzu cherri essi nudha. A parti custu, portu aintru totus is bisus de su mundhu. (Fernando Pessoa, Tabacaria, 15.1.1928) De ita seus chistionendi, di chi fueddaus de is isculturas de Mont\u2019e Prama? Custa mosta cricat de giai un\u2019arrespusta, intr\u2019e is medas chi ddu-i podint essi, a custa pregunta, i est una manera de cumprendi su \u201datru\u201d. Chistionendi de is ist\u00e0tuas, seus arraxonendi apitzus de s\u2019iscoberta de su mundu de innui ndi funt bessias; de s\u2019iscoberta de is chi cussu mundu dd\u2019ant fatu e chi de cussu mundu funt n\u00e0scius. In sa mosta, no eis a atopai su chi pentzaus de isci\u2019 apitzu de is isculturas, ma sceti su chi eus cumprendiu cun sa sci\u00e9ntzia, arraxonendi cun issas e cun su mundu insoru. Totu custu ddu podeus agatai, chi a diaderus si poneus a ddu cricai. Chi fadeus aici is ist\u00e0tuas s\u2019ant a fai cumprendi, e dd\u2019ant a cherri pura. Ant a nai su chi nosu atotu eus a arrannesci a ascutai. E duncas cricaus de ascutai, lasseus passai is sonus totu a ingh\u00edriu e aintr\u2019e nosu, po fai intendi sa boghi l\u00e9bia, mancai no siat aici d\u00edbilli, de is ist\u00e0tuas.[\/vc_column_text][vc_column_text] \u2191 [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][vc_single_image image=&#8221;14285&#8243; img_size=&#8221;full&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_width=&#8221;stretch_row_content_no_spaces&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1709826253767{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column css=&#8221;.vc_custom_1709826201283{margin-top: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_zigzag color=&#8221;custom&#8221; el_width=&#8221;80&#8243; el_border_width=&#8221;10&#8243; custom_color=&#8221;#fabe50&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1710176145943{margin-bottom: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row]","og_url":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/","og_site_name":"Mont&#039;e Prama","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/wearemonteprama\/","article_modified_time":"2024-03-22T10:15:15+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":900,"url":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/","url":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/","name":"Beni a connosci - Mont&#039;e Prama","isPartOf":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg","datePublished":"2024-03-14T17:28:19+00:00","dateModified":"2024-03-22T10:15:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/#breadcrumb"},"inLanguage":"ga-IE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ga-IE","@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/#primaryimage","url":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg","contentUrl":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Monte-Prama-museo-Marongiu.jpg","width":1200,"height":900},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/beni-a-connosci\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/monteprama.it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Beni a connosci"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/monteprama.it\/#website","url":"https:\/\/monteprama.it\/","name":"Mont\u2019e Prama","description":"Fondazione Mont&#039;e prama -  I Giganti","publisher":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/#organization"},"alternateName":"I Giganti di Mont\u2019e Prama","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/monteprama.it\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"ga-IE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/monteprama.it\/#organization","name":"Fondazione Mont'e Prama","url":"https:\/\/monteprama.it\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ga-IE","@id":"https:\/\/monteprama.it\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/marchio-Monte-Prama.jpg","contentUrl":"https:\/\/monteprama.it\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/marchio-Monte-Prama.jpg","width":800,"height":364,"caption":"Fondazione Mont'e Prama"},"image":{"@id":"https:\/\/monteprama.it\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/wearemonteprama\/","https:\/\/www.instagram.com\/wearemonteprama\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18260"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18392,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18260\/revisions\/18392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monteprama.it\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}